Poza realizmem i liberalizmem: resentyment jako kategoria wyjaśniania nowej osi zła

Abstrakt

W artykule poddano analizie koncepcję „resentymentu” jako istotnego, lecz często pomijanego zjawiska, które kształtuje zarówno politykę wewnętrzną, jak i stosunki międzynarodowe. Chociaż zjawisko resentymentu tradycyjnie kojarzone jest z wewnętrzną rywalizacją o władzę, może ono także wywierać znaczny wpływ na politykę zagraniczną państwa poprzez odwoływanie się do pamięci o przeszłych niesprawiedliwościach, utraconych terytoriach czy do przekonania o upadku imperium. Rozpoznaniu problemu służy analiza tzw. nowej osi zła – koalicji Federacji Rosyjskiej, ChRL i Korei Północnej, opartej nie tylko na interesach ekonomicznych, ale także wspólnym sentymencie antyzachodnim. Resentyment pełni rolę spoiwa ideologicznego i katalizatora dla działań z zakresu polityki zagranicznej. Autor wskazuje, że chociaż niektórzy przywódcy celowo manipulują narracjami historycznymi, świadomie wykorzystując je jako narzędzie polityczne, inni rzeczywiście je internalizują, nierzadko kosztem długoterminowych interesów państwa. Autor ostatecznie dochodzi do wniosku, że polityka kształtowana przez resentyment stanowi jeden z najistotniejszych czynników w procesie transformacji współczesnego ładu międzynarodowego.