Myśl Ekonomiczna i Polityczna (online ISSN 2545-0964, ISSN 2081-5913) jest kwartalnikiem Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uczelni Łazarskiego. Ukazuje się od stycznia 2010 roku, jest kontynuacją czasopisma naukowego "Myśl Ekonomiczna i Prawna" wydawanego w latach 2003–2009. Jego geneza i ewolucja stanowią odbicie dziejów Uczelni Łazarskiego, jednej z najstarszych niepublicznych szkół wyższych w Polsce.
Zjawisko ubóstwa energetycznego w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w świetle zrównoważonego rozwoju
Artykuł dotyka problemu ubóstwa energetycznego w krajach Europy Środkowo- Wschodniej w kontekście zrównoważonego rozwoju oraz zachodzącego procesu transformacji energetycznej. Zwraca się w nim uwagę na dynamiczne przekształcenia systemów elektroenergetycznych tych krajów, które dążą do zastąpienia wysokoemisyjnych paliw kopalnych niskoemisyjnymi źródłami energii, w tym odnawialnymi (OZE). W artykule szczegółowo przeanalizowano związek pomiędzy udziałem OZE w miksie elektroenergetycznym a poziomem i zmiennością cen energii elektrycznej, a także jego wpływ na zjawisko ubóstwa energetycznego.
ubóstwo energetyczne, transformacja energetyczna, odnawialne źródła energii, zrównoważony rozwój
Prawa autorskie (c) 2025 Lazarski University https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
One issue parties w Polsce – analiza porównawcza
Celem artykułu jest analiza porównawcza partii i partii jednego celu w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Samoobrony RP, Ruchu Palikota, Kukiz’15 oraz Nowoczesnej. Autor chce zrozumieć czynniki sukcesu wyborczego tych ugrupowań oraz powody ich upadku, pomimo początkowego wzrostu popularności. Analiza obejmuje dynamikę rozwoju organizacyjnego i zmian poparcia tych partii, ich programy, strategie polityczne i rolę liderów. Autor bada, dlaczego te partie, mimo początkowego sukcesu, nie utrzymują się długo na scenie politycznej. Partie jednego zagadnienia są częstym zjawiskiem w systemach politycznych, w tym w Polsce. Choć krótkotrwałe, ugrupowania takie jak Samoobrona RP czy Ruch Palikota, miały istotny wpływ na polityczny krajobraz. Badanie tych partii może pomóc zrozumieć rolę charyzmatycznych liderów i populizmu w społeczeństwie oraz polityce.
partie polityczne, analiza porównawcza, partie jednego celu, partie jednego zagadnienia, sukcesy i porażki, wyniki wyborcze, rola liderów
Od innowacji do technorywalizacji. Dynamika bezpieczeństwa technologicznego: technokolonializm, technonacjonalizm, hegemonia technologiczna i protekcjonizm technologiczny
Bezpieczeństwo technologiczne stanowi jedno z najważniejszych wyzwań w erze globalnej rywalizacji oraz dynamicznego rozwoju technologicznego. Artykuł analizuje cztery główne koncepcje kształtujące współczesny krajobraz technologiczny i geopolityczny: technokolonializm, technonacjonalizm, hegemonię technologiczną oraz protekcjonizm technologiczny. Celem artykułu jest usystematyzowanie wiedzy na temat tych zjawisk, uwypuklenie ich cech, celów oraz potencjalnych ryzyk. Przeprowadzona analiza komparatywna ujawnia podobieństwa i różnice między omawianymi koncepcjami, opierając się na przeglądzie literatury naukowej oraz danych zastanych, takich jak raporty międzynarodowych organizacji i dokumenty strategiczne. Zastosowanie metod syntezy i dedukcji pozwoliło na stworzenie spójnego modelu analitycznego, ilustrującego teoretyczne rozważania przykładami z praktyki. W wyniku analizy stwierdzono, że te cztery koncepcje są ze sobą powiązane i stanowią elementy szerszej strategii państw w kontekście globalnej rywalizacji technologicznej.
bezpieczeństwo technologiczne, technokolonializm, technonacjonalizm, hegemonia technologiczna, protekcjonizm technologiczny
Migracja a bezpieczeństwo Niemiec: analiza zagrożeń, wyzwań integracyjnych i strategii zarządzania migracją
Artykuł analizuje wyzwania i zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego Niemiec związane z migracją i imigracją, a także działania podejmowane przez rząd niemiecki w odpowiedzi na te wyzwania. W ostatnich latach Niemcy, będące jednym z głównych krajów docelowych dla migrantów z regionów objętych konfliktami i kryzysami gospodarczymi, stanęły przed rosnącymi wyzwaniami z zakresu ochrony granic, zarządzania kryzysowego oraz integracji społecznej. Celem artykułu jest wieloaspektowa analiza problematyki migracji i imigracji z perspektywy bezpieczeństwa, przy uwzględnieniu zarówno aspektów społeczno‑gospodarczych, jak i geopolitycznych, z jakimi mierzy się współczesna Europa. W ramach pracy dokonano szczegółowej analizy literatury naukowej, dokumentów rządowych, raportów publicznych oraz danych statystycznych, aby przedstawić szerokie spektrum zagadnień i wyzwań dotyczących migracji. W artykule omówiono główne kierunki niemieckiej polityki migracyjnej, środki prewencyjne i strategie integracyjne, a także działania podejmowane w zakresie współpracy międzynarodowej i w ramach Unii Europejskiej. Ponadto zastosowano metodę studium przypadku, aby zilustrować specyficzne sytuacje, które wywołały szczególną reakcję społeczną i rządową, oraz ocenić efektywność polityk wdrażanych w Niemczech. Rezultaty badań wskazują, że migracja jest dla Niemiec źródłem zarówno możliwości gospodarczych, jak i zagrożeń, które mogą przejawiać się poprzez wzrost napięć społecznych, ryzyko radykalizacji oraz wzrost przestępczości. Skuteczne działania integracyjne i współpraca na poziomie europejskim są kluczowe dla minimalizacji negatywnych skutków migracji oraz wspierania stabilności społecznej. W zakończeniu artykułu przedstawiono rekomendacje, które mogą wesprzeć Niemcy w dalszym rozwijaniu polityki migracyjnej, stanowiącej wzór dla innych państw, w tym Polski. Adaptacja tych rozwiązań może przynieść istotne korzyści także na poziomie krajowym.
migracja, bezpieczeństwo wewnętrzne, Niemcy, polityka migracyjna, integracja społeczna, zagrożenia bezpieczeństwa, polityka integracyjna
Ewolucja stawek podatku od nieruchomości dla działalności gospodarczej w Polsce w latach 2018–2024: analiza tendencji i uwarunkowań
Kształtowanie się stawek od nieruchomości jest zjawiskiem zmieniającym się zarówno pod wpływem odgórnych stawek maksymalnych, jak i decyzji władz gminy. Artykuł analizuje ewolucję stawek podatku od nieruchomości dla działalności gospodarczej. Badaniem objęto wszystkie 2477 gminy w Polsce w latach 2018–2024. Zanalizowano trendy stawek podatku od nieruchomości w podziale na budynki oraz grunty w poszczególnych latach. W artykule objęto również badaniem analizę stawek podatkowych w poszczególnych rodzajach gmin.
podatek od nieruchomości, opodatkowanie przedsiębiorstw, polityka podatkowa gmin
Wpływ handlu międzynarodowego na wzrost gospodarczy: wyniki bayesowskiego uśredniania modeli paneli dynamicznych
Niniejsze opracowanie porusza kwestie związane ze wzrostem gospodarczym, z tym, jak zmieniała się teoria na jego temat, a także jakie są jego potencjalne determinanty. W tym celu skonstruowano dane panelowe dla 129 krajów z lat 1975–2015. Uwzględniono również niepewność modelu, a także kwestie odwrotnej przyczynowości, które mogą pojawić się podczas pracy z takimi danymi. Metodologia zastosowana w badaniu obejmuje ramy Moral-Benito (2016) w połączeniu z bayesowską metodą uśredniania modelu (BMA). Spośród pięciu zmiennych tylko jedna okazała się niepewna. Pozostałe cztery są solidne, a trzy z nich na najbardziej restrykcyjnym poziomie. W opracowaniu przedstawiono również możliwe uzasadnienie uzyskanych wyników i podtrzymano hipotezę, że handel międzynarodowy ma pozytywny wpływ na wzrost gospodarczy.
funkcja, regresory, prawdopodobieństwo, współczynnik, zmienna, próg, formuła
Federalizacja państw członkowskich UE – implikacje dla gospodarki Polski i stosunków międzynarodowych
Niniejszy artykuł ma na celu ocenę potencjalnego wpływu planowanej federalizacji Unii Europejskiej (UE) na gospodarkę Polski i jej stosunki międzynarodowe. Autorzy badają gotowość Polski do tej zmiany i stosują różne metody badawcze, w tym przegląd istniejącej literatury, analizę dokumentów i raportów Komisji Europejskiej, a także analizę dyskursu politycznego. Ponadto autorzy zagłębiają się w perspektywę Niemiec na federalizację UE i jej czynniki wpływające, podając ilustrujące przykłady. Obecna sytuacja w Unii Europejskiej wymaga retrospektywnego spojrzenia na ważne wydarzenia, aby lepiej zrozumieć sytuację gospodarczą i polityczną Polski. Traktat z Maastricht z 1992 r. porzucił koncepcję współpracy gospodarczej niepodległych krajów, która została zawarta w Traktacie Rzymskim z 1957 r., i wprowadził ideę zjednoczenia krajów w wymiarze gospodarczym, politycznym i kulturowym, aby wysunąć na pierwszy plan integrację polityczną. Wartość tego artykułu polega na ocenie wpływu federalizacji na dalszy rozwój gospodarczy i polityczny Polski. Zdaniem niektórych autorów ze względu na różnice kulturowe i społeczne między państwami członkowskimi UE niemiecka koncepcja federalizmu nie może służyć jako model dla UE, ale raczej jako federalizm kooperacyjny. Ocena zatwierdzonych 245 zmian w traktatach, zdaniem autorów, jest raczej centralizacją niż federalizmem, w którym władza i kompetencje strategiczne są przeniesione z państw członkowskich UE na władzę wykonawczą (obecnie: Komisję Europejską).
federalizacja, Polska, Niemcy, rząd europejski, Altiero Spinelli
Europa Wschodnia w obliczu rewizjonizmu geopolitycznego Rosji
W opracowaniu dokonano analizy sytuacji politycznej i geostrategicznej wybranych państw Europy Wschodniej w kontekście narastającej presji neoimperialnej polityki Rosji oraz przedłużającego się konfliktu zbrojnego w Ukrainie. Punktem wyjścia jest rok 2021, w którym obserwowano m.in. próbę wznowienia dialogu rosyjsko‑ukraińskiego w ramach formatu normandzkiego oraz postępujące uzależnienie Białorusi od Federacji Rosyjskiej. Autor ukazuje, w jaki sposób działania Moskwy – od nacisków energetycznych po manipulacje historyczne – służą destabilizacji regionu i osłabianiu prozachodnich aspiracji państw poradzieckich. Szczególną uwagę poświęcono roli Unii Europejskiej i jej polityce wschodniej, która w obliczu wojny w Ukrainie, zmian w strukturze bezpieczeństwa regionalnego oraz braku spójności wewnętrznej UE staje przed poważnymi wyzwaniami. W artykule postawiono pytanie, czy UE będzie w stanie prowadzić asertywną i spójną politykę wobec Europy Wschodniej, czy też dojdzie do kolejnego „resetu” w relacjach z Rosją. W konkluzji wskazano na potrzebę głębokiej rewizji dotychczasowych założeń polityki unijnej w stosunku do wschodniego sąsiedztwa oraz konieczność budowy odporności regionu wobec wpływów Rosji.
Europa Wschodnia, Rosja, neoimperializm, konflikt w Ukrainie, Białoruś, polityka zagraniczna Unii Europejskiej, odporność geopolityczna
Prawa autorskie (c) 2025 Uczelnia Łazarskiego w Warszawie, Polska https://creativecom-mons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Europeizacja stosunków polsko‑ niemieckich w okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości
Po zjednoczeniu Niemiec i upadku komunizmu stosunki polsko‑niemieckie doświadczyły znaczącej poprawy, stając się jednymi z filarów bezpieczeństwa europejskiego. Ta transformacja ułatwiła rozszerzenie UE, zwiększyła handel oraz kontakty międzyludzkie. Do 2015–2016 roku postrzeganie tych stosunków stale się poprawiało w obu krajach, a były minister spraw zagranicznych Polski Bronisław Geremek określił polsko‑niemieckie pojednanie mianem „cudu”. Jednak ten stale rosnący trend zakończył się, gdy eurosceptyczna partia Prawo i Sprawiedliwość (PiS) wygrała wybory w Polsce w 2015 r., pozostając przy władzy przez osiem lat, aż do utraty większości w październiku 2023 r. W przeciwieństwie do poprzednich rządów po 1989 r., PiS nie traktował priorytetowo stosunków z Berlinem i aktywnie działał na rzecz równoważenia postrzeganej dominacji francusko‑niemieckiej w UE. Główne punkty sporne obejmowały odmienne podejścia do Rosji, migracji, polityki klimatycznej i integracji europejskiej. Napięcia historyczne powróciły, gdy Warszawa zagroziła pozwaniem Niemiec o reparacje wojenne, podczas gdy odejście Polski od zasad liberalno‑demokratycznych – podważanie zasad rządów prawa i atakowanie niezależności sądownictwa – stworzyło niezgodność z fundamentalnymi wartościami Republiki Federalnej Niemiec. Wcześniej analitycy przypisywali postęp w stosunkach polsko‑niemieckich wpływowi integracji europejskiej na budowanie konsensusu, powołując się na przykład stosunków francusko‑zachodnio‑niemieckich. Jednak pojawiły się pytania, czy wpływ integracji europejskiej nie osłabł, gdy Polska osiągnęła pełne członkostwo w UE. Niniejsza analiza dowodzi, że choć znaczenie europeizacji dla transformacji wewnętrznej Polski osłabło, nadal odgrywa ona kluczową rolę w stosunkach Warszawa–Berlin. Pomimo licznych bilateralnych sporów okresie 2015– 2023, stosunki polsko‑niemieckie byłyby znacznie bardziej problematyczne, gdyby zostały pozbawione szerszych ram europejskich, które nadal zachęcają obie stolice do współpracy.
europeizacja, Polska, Niemcy, bezpieczeństwo, gospodarka, rozszerzenie
Ropa, energia i strategia: analiza teorii gier interakcji geopolitycznych w regionie Gujany
W artykule tym analizuje się istniejące napięcia w regionie Guinana w Ameryce Południowej między Gujaną a Wenezuelą dotyczące regionu Essequibo. Do oceny decyzji strategicznych podejmowanych przez Wenezuelę, Gujanę, Brazylię (jako gracza regionalnego) oraz USA (jako stałą potęgę globalną) wykorzystano teorię gier. Celem jest ukazanie procesów decyzyjnych w konflikcie, które mogą obejmować zarówno rywalizację, jak i współpracę. Głównym zamierzeniem jest zrozumienie, w jaki sposób te interakcje wpływają na stabilność w regionie jakie mają skutki dla globalnego bezpieczeństwa energetycznego. W artykule zastosowano modele dylematu więźnia, polowania na jelenia oraz gry iteracyjnej, aby ustalić możliwe wyniki. Z analizy wynika, że działania oparte na współpracy, szczególnie przy mediacji ze strony Brazylii, mogą prowadzić do obopólnych korzyści. Brak wzajemnego zaufania między dwiema skonfliktowanymi stronami może jednak utrwala obustronnego odstępowania od współpracy jako rozwiązanie nieoptymalne, ale zapewniające stabilność. Badanie ma na celu dostarczenie wniosków decydentom politycznym w omawianym regionie, którzy dążą do opracowania strategii związanych z bezpieczeństwem.
teoria gier, geopolityka, region Gujany, spór terytorialny, bezpieczeństwo energetyczne
Uwarunkowania prawne prowadzenia studiów podyplomowych Master of Business Administration (MBA) w Polsce
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, która weszła w życie 1 stycznia 2017 r., określiła wymogi w stosunku do kandydatów na członków organów nadzorczych lub organów zarządzających spółek z udziałem Skarbu Państwa. Jako jeden z wymogów umożliwiających ubieganie się o kandydaturę, wskazano ukończenie studiów Master of Business Administration (MBA). Ustawodawca, poza samą nazwą, nie decydował się na określenie żadnych szczególnych wymagań stawianych takim studiom podyplomowym. W praktyce akademickiej studia te są realizowane na zasadach ogólnych, które zostały określone na gruncie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Celem niniejszego artykułu jest poddanie analizie wybranych regulacji, aby ustalić uwarunkowania prawne obowiązujące w zakresie realizacji studiów podyplomowych Master of Business Administration (dalej również: MBA), a także zaproponować postulaty de lege ferenda w tym zakresie.
Master of Business Administration, MBA, studia podyplomowe, zarządzanie mieniem państwowym
Recepcja tocquevillowskiej teorii demokracji w Upadku cywilizacji zachodniej Floriana Znanieckiego
Artykuł analizuje recepcję tocquevillowskiej teorii demokracji w eseju Upadek cywilizacji zachodniej autorstwa Floriana Znanieckiego. Praca ta, choć mniej znana w dorobku socjologa, zawiera istotne refleksje nad kryzysem wartości w nowoczesnych społeczeństwach demokratycznych. Autor wskazuje na zbieżność poglądów Tocqueville’a i Znanieckiego w kwestii nieuchronności egalitaryzmu i centralizacji w demokracji masowej oraz zagrożeń wynikających z dominacji materializmu i osłabienia życia wspólnotowego. Znaniecki, łącząc filozofię i socjologię, formułuje diagnozę kulturowej dekadencji Zachodu, przestrzegając przed jej skutkami, widocznymi m.in. w bolszewizmie. Artykuł omawia także odniesienia Znanieckiego do francuskich autorów – Gobineau i de Custine’a – pokazując, jak jego krytyka biologicznego rasizmu oraz imperializmu rasowego kontrastuje z poglądami tych myślicieli. W swoim przedstawieniu bolszewizmu Znaniecki nawiązuje do opisu Rosji autorstwa Custine’a jako cywilizacji obcej Zachodowi, jednocześnie ostrzegając, że podobne destrukcyjne ruchy mogą pojawić się także w demokratycznym świecie, jeśli fundamenty kulturowe pozostaną niezabezpieczone. Znaniecki proponuje też ujęcie narodu jako wspólnoty kulturowej, a rasy jako kategorii społeczno‑symbolicznej, co odróżnia go od esencjalizmu rasowego Gobineau. W ostatniej części artykułu porównana zostaje koncepcja społeczeństwa obywatelskiego u Tocqueville’a i Znanieckiego – pierwszy widzi w stowarzyszeniach gwarant wolności, drugi dostrzega ich erozję i wzywa do odnowy elity duchowej. Artykuł ukazuje, że tocquevillowska krytyka demokracji znajduje u Znanieckiego twórczą kontynuację i aktualność, stanowiąc zarazem ostrzeżenie przed rozkładem wartości i instytucji w nowoczesnych demokracjach.
Florian Znaniecki, Alexis de Tocqueville, demokracja masowa, społeczeństwo obywatelskie, materializm społeczny, wartości kulturowe, bolszewizm, arystokracja ducha, rasizm i nacjonalizm, kryzys cywilizacji zachodniej
Wolność i obywatelskość w Rzeczpospolitej Obojga Narodów w perspektywie Lorda Actona
W powszechnym mniemaniu termin „obywatel” oznacza obywatelstwo danego państwa oraz prawo głosowania, takie samo jak innych współobywateli. Rozumienie to pomija najważniejszy aspekt obywatelstwa, tj. realny i stały wpływ obywateli na losy ich wspólnoty. Ten wymiar obywatelstwa podkreśla Lord Acton, zwracający uwagę na uczestnictwo obywatela w podejmowaniu decyzji, zwłaszcza w wymiarze lokalnym, i odrzucający redukowanie go do momentu wrzucania głosu do urny wyborczej, a poza tym – obojętnego i niemającego żadnego wpływu. Artykuł prezentuje pokrótce actońskie rozumienie obywatelstwa i stosuje jego podejście do szlachty Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Druga część artykułu analizuje problem „reform sejmowania” po wojnach z Moskwą i Szwecją w drugiej połowie XVII wieku, wskazując, iż główną odpowiedzialność za niepowodzenie tych wysiłków ponosi nie szlachta, a para królewska i jej zdolność do kontrolowania senatu i przeważającej większości izby poselskiej.
obywatelska wolność, obywatelskość, samorząd lokalny, demokracja szlachecka, prawo konstytucyjne, angielski konstytucjonalizm, ustrój Ameryki, reformy sejmowania, naród polityczny, Rzeczpospolita Obojga Narodów, Moskowia, szwedzki potop
Psychologiczne aspekty migracji przymusowych – przypadek Ukraińców uczących się w polskich szkołach
Od 2022 r. Polska z powodu wojny w Ukrainie przekształciła się w jedno z głównych państw na świecie przyjmujących uchodźców. Niniejszy artykuł przedstawia psychologiczne aspekty przymusowej migracji, a dokładniej odnosi się do ukraińskich dzieci, które w wyniku agresji rosyjskiej rozpoczęły naukę w polskich szkołach. Zwraca uwagę na uwarunkowania, z jakimi mierzą się dzieci i ich rodzice/opiekunowie. W kontekście dobrostanu psychicznego dzieci i młodzieży z Ukrainy porusza także kwestię relacji między uczniami oraz jednoczesnego uczestnictwa w polskim i ukraińskim systemie edukacji. Artykuł wskazuje, że zrozumienie psychologicznych uwarunkowań jest kluczowe dla skutecznego wsparcia adaptacji i integracji uczniów.
uchodźcy, Ukraina, Polska, uczniowie, psychologiczne aspekty
Szoki makroekonomiczne a instytucjonalna rekonfiguracja zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej
Artykuł analizuje wpływ szoków makroekonomicznych na ewolucję instytucjonalną zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej w latach 2007–2022, ze szczególnym uwzględnieniem Unii Gospodarczo‑Walutowej (UGW). Odwołując się do paradygmatu Nowej Ekonomii Instytucjonalnej oraz teorii integracji europejskiej, wskazano, że kryzysy: finansowy, zadłużeniowy i pandemiczny pełniły rolę katalizatorów funkcjonalnego dryfu, prowadząc do redystrybucji kompetencji i przesunięcia równowagi instytucjonalnej w kierunku poziomu ponadnarodowego. Szczególną uwagę poświęcono napięciom wynikającym z asymetrii między jednolitą polityką monetarną a rozproszonym nadzorem fiskalnym oraz ograniczoną koordynacją polityk makroekonomicznych. Analiza pokazuje, że reakcje instytucjonalne obejmowały rozwój pozatraktatowych instrumentów fiskalnych i ekspansję mandatów Komisji Europejskiej i EBC, mimo braku formalnych zmian traktatowych. W efekcie ukształtował się hybrydowy model zarządzania gospodarczego, charakteryzujący się większą elastycznością instytucjonalną i rosnącą rolą komponentu ponadnarodowego. Artykuł wnosi wkład do badań nad instytucjonalnym wymiarem integracji gospodarczej UE, ukazując zarządzanie gospodarcze jako obszar strukturalnej adaptacji w warunkach powtarzających się szoków systemowych.
Unia Europejska, strefa euro, Unia Gospodarczo‑Walutowa, ekonomia instytucjonalna, kryzys, integracja ekonomiczna, szoki makroekonomiczne
Czynniki determinujące przywództwo na podstawie literatury przedmiotu oraz w kontekście zarządzania edukacją w Polsce
W niniejszym opracowaniu przedstawiono wyniki przeglądu literatury w zakresie przywództwa i jego determinantów oraz zaprezentowano narzędzia do badania przywództwa w placówkach systemu edukacyjnego. Badanie ma charakter pilotażowy i ma na celu weryfikację założeń dotyczących przywództwa w edukacji oraz walidację proponowanego narzędzia badawczego pod kątem jego spójności i zakresu tematycznego poruszanych zagadnień. Po weryfikacji narzędzia badanie będzie kontynuowane z kolejnymi grupami podmiotów, a na podstawie wyników zostaną opracowane zalecenia dla sektora edukacyjnego w Polsce, z uwzględnieniem systemów edukacyjnych w innych krajach. Badanie ma charakter testowy i stanowi punkt wyjścia do badań na statystycznie istotnych próbach. Autorka jest świadoma ograniczeń niniejszego badania, jednak wyniki wskazują, że temat jest ważny i zasługuje na dalsze opracowanie. Omawiana problematyka jest istotna w kontekście świadomego i odpowiedzialnego zarządzania organizacją. Zakres badania jest nowatorski, ponieważ do tej pory nie przeprowadzono żadnych analiz ilościowych dotyczących modeli przywództwa w edukacji. Może więc być inspiracją i zbiorem wytycznych do prowadzenia dalszych badań w tej dziedzinie.
przywództwo, lider, czynniki determinujące przywództwo, system edukacji w Polsce, zarządzanie w edukacji
Konkurencyjność polskiej gospodarki w obliczu wyzwań klimatycznych i regulacji unijnych
Europejski Zielony Ład to przełomowa strategia Unii Europejskiej, której celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r., przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności gospodarczej i sprawiedliwości społecznej. Konsekwentnie wdrażana strategia zmierzająca do neutralności klimatycznej Europy przyniosła istotne zmiany legislacyjne, finansowe i technologiczne, które mają przyspieszyć zieloną transformację, zwłaszcza w krajach takich jak Polska, gdzie wyzwania związane z wysoką emisyjnością są szczególnie duże. W związku z tym coraz częściej stawiane są pytania o to, czy Europa będzie w stanie wdrożyć te rozwiązania bez utraty międzynarodowej pozycji konkurencyjnej. Artykuł analizuje aktualne cele, postępy, bariery oraz możliwości finansowania transformacji, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości wykorzystania środków europejskich do budowania konkurencyjności gospodarki i niwelowania negatywnych skutków w tym kosztów społecznych transformacji.
polityka klimatyczna, neutralność klimatyczna, Europejski Zielony Ład, zmiany klimatyczne, transformacja energetyczna, OZE, Komisja Europejska, Unia Europejska, fundusze europejskie
Wpływ wydobycia ropy naftowej na różne czynniki makroekonomiczne: studium przypadku gospodarki Kazachstanu
W niniejszym opracowaniu przeanalizowano wpływ cen ropy naftowej na PKB, inflację i kurs walutowy w przypadku Republiki Kazachstanu na podstawie danych kwartalnych od I kwartału 2000 r. do IV kwartału 2022 r. Aby oszacować, w jakim stopniu ceny ropy naftowej wpływają na agregaty ekonomiczne Kazachstanu, zastosowano model autoregresji wektorowej (VAR). Wyniki badań wskazują na istnienie statystycznie istotnego związku Grangera między cenami ropy naftowej a kursem walutowym, inflacją i PKB. Na podstawie wyników IRF i VD stwierdzono, że ceny ropy mają pozytywny wpływ na inflację i PKB; natomiast wpływ cen ropy na kurs walutowy jest negatywny. Ponadto zmiany cen ropy w znacznym stopniu przyczyniają się do wahań PKB, jednak ich wpływ na kurs walutowy i inflację jest mniejszy.
ceny ropy, inflacja, Kazachstan, kurs walutowy, model VAR, model SVAR; przyczynowość w sensie Grangera, wskaźniki makroekonomiczne, gospodarki eksportujące ropę
Wykluczenie kompetencyjne jako wyzwanie współczesnego rynku pracy – zalecenia i najlepsze praktyki
Wykluczenie kompetencyjne to jedno z kluczowych wyzwań dla współczesnego społeczeństwa. Łagodzenie negatywnych skutków tego zjawiska wymaga wdrożenia odpowiednich środków. Głównym celem niniejszego opracowania jest zbadanie kwestii wykluczenia kompetencyjnego oraz wskazanie najlepszych praktyk i zaleceń, które można wdrożyć na różnych szczeblach zarządzania. Autorzy dokonali analizy źródeł wtórnych, w tym raportów i badań dotyczących zarówno kontekstu polskiego, jak i międzynarodowego.
wykluczenie kompetencyjne, rynek pracy, najlepsze praktyki, luka kompetencyjna, kwalifikacje, edukacja, rozwój
In dubio pro tributario: idea ochrony podatników w starciu z rzeczywistością funkcjonowania polskiego systemu podatkowego
W pracy przedstawiono genezę oraz istotę zasady in dubio pro tributario, unormowanej w art. 2a Ordynacji podatkowej, obowiązującej w polskim systemie prawnym od 1 stycznia 2016 r. Zasada ta miała w założeniu zwiększyć ochronę podatników w przypadku wątpliwości interpretacyjnych przepisów prawa podatkowego. Omówiono ograniczenia wynikające z formalizacji tej zasady, która obejmuje wyłącznie wątpliwości prawne, pomijając wątpliwości faktyczne. Przeanalizowano również praktykę jej stosowania przez organy administracji skarbowej oraz jej odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wykazano, że zasada jest stosowana marginalnie, a jej potencjalne znaczenie ochronne pozostaje niewykorzystane.
in dubio pro tributario, prawo podatkowe, ochrona podatników, Ordynacja podatkowa, administracja skarbowa
Kryzys finansowy w Azji w 1997 r. – przyczyny, mechanizmy, konsekwencje
Niniejsze opracowanie ma na celu analizę przyczyn, mechanizmów oraz konsekwencji kryzysu finansowego w Azji w 1997 r. W artykule omówione zostaną główne teorie dotyczące kryzysów finansowych, specyfika sytuacji ekonomicznej w krajach azjatyckich przed kryzysem, a także czynniki wewnętrzne i zewnętrzne, które przyczyniły się do jego wybuchu i rozprzestrzenienia. Ponadto przeanalizowane zostaną skutki kryzysu dla poszczególnych krajów regionu oraz podjęte próby naprawy sytuacji gospodarczej.
kryzys finansowy, kryzys azjatycki z 1997 r., globalna ekonomia, wskaźniki makroekonomiczne
Cena mandatu poselskiego. Ile kosztuje przekonanie wyborcy? Porównanie wydatków na kampanie wyborcze polskich partii politycznych w latach 2011–2019
Tekst jest analizą wydatków ponoszonych przez komitety wyborcze w wyborach do polskiego parlamentu w latach 2011, 2015 i 2019. Przedstawione zostały zasady finansowania kampanii wyborczej. Analiza dotyczy w głównej mierze zależności między inflacją a wydatkami, zmian w ponoszonych wydatkach oraz kosztach zdobycia jednego mandatu poselskiego przez komitety.
wybory, kampania wyborcza, mandat poselski, finansowanie kampanii, wydatki komitetów
Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Opracowanie prezentuje rozważania na temat migracji i ich roli w obszarze szkolnictwa wyższego w Polsce. Wskazuje problemy i trudności, z jakimi borykają się studenci zagraniczni studiujący w Polsce.
migracje, szkolnictwo wyższe, ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Kryzys praworządności a ekonomia polityczna – przypadek Polski
W ostatnich latach w literaturze naukowej szeroko omawiano zjawisko kryzysu praworządności. Ta kwestia była podnosza szczególnie przez badaczy reprezentujących nauki prawne oraz polityczne. Jednak praworządność ma również istotny wymiar socjoekonomiczny. Socjoekonomiczny kontekst praworządności można rozpatrywać z jednej strony na gruncie ekonomii instytucjonalnej, z drugiej – na ekonomii politycznej. W części empirycznej, w odniesieniu do kryzysu praworządności zastosowano podejście ugruntowane na dorobku porównawczej ekonomii politycznej. Dzięki temu możliwe było zbadanie, w jaki sposób kryzys praworządności przyczynia się do utrwalenia obecnego modelu „zależnej gospodarki rynkowej”, opartego na bezpośrednich inwestycjach zagranicznych realizowanych w głównej mierze poza sektorami najbardziej innowacyjnymi.
kryzys praworządności, kapitalizm autorytarny, ekonomia polityczna, zależna gospodarka rynkowa
Wybrane problemy związane z funkcjonowaniem prosumenta na gruncie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego
Podejmowanym przez autorkę problemem badawczym jest funkcjonowanie systemu zachęt przeznaczonych dla prosumentów. Celem opracowania jest weryfikacja hipotezy, że zaproponowany przez polskiego ustawodawcę system zachęt na rzecz prosumentów ma charakter iluzoryczny i może okazać się niewystarczający do osiągnięcia celów stawianych przez Unię Europejską. Przesłanką do podjęcia tematu badawczego była luka badawcza w tym zakresie. W oparciu o interpretacje indywidualne organów podatkowych oraz orzecznictwo Trybunały Sprawiedliwości Unii Europejskiej przeanalizowane został regulacje podatku VAT oraz akcyzowego w kontekście funkcjonowania prosumentów. W wyniku analizy potwierdzone zostało, że zachodzi istotna rozbieżność pomiędzy rozwiązaniami normatywnymi a ich interpretacją dokonywaną przez organy podatkowe.
prosument, odnawialne źródła energii, Fit for 55, podatek akcyzowy, podatek VAT
Instrumenty zrównoważonego finansowania w kontekście programu „Partnerstwo Wschodnie”
Program Partnerstwa Wschodniego jest jednym z głównych instrumentów polityki zagranicznej UE regulującym stosunki z krajami trzecimi. Program obejmuje sześć państw Europy Wschodniej i Kaukazu Południowego – Armenię, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzję, Mołdawię i Ukrainę. Inicjatywa ta przyczynia się do intensyfikacji stosunków politycznych i gospodarczych pomiędzy Unią Europejską a wymienionymi krajami. Program ten koncentruje się m.in. na zrównoważonym rozwoju, praworządności, cyfrowej transformacji gospodarki i „kształtowaniu zielonej gospodarki”. W niniejszym opracowaniu zaprezentowano nowy instrument przeznaczony dla polityki zagranicznej UE, jakim jest instrument „Globalna Europa/Instrument Sąsiedztwa, Rozwoju i Współpracy Międzynarodowej (NDICI)”. Plany i programy nakreślone w instrumencie Global Europe są w pełni zgodne z polityką Partnerstwa Wschodniego Unii Europejskiej na okres po 2020 roku.
Program Partnerstwa Wschodniego, zrównoważona gospodarka, globalna Europa, instrumenty finansowe
Aktualne zagadnienia finansowania „zielonych” projektów
W opracowaniu analizie poddano problem braku skutecznych mechanizmów finansowych i ekonomicznych przyciągających inwestycje w projekty ekologiczne w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju gospodarczego w Gruzji. Celem pracy jest określenie głównych kierunków finansowania projektów proekologicznych w tym kraju na podstawie analizy trendów światowych. Główne kierunki „zielonych” inwestycji rozpatrywane są w oparciu o cele zrównoważonego rozwoju opracowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych, zgodnie z przyszłymi scenariuszami rozwoju gospodarki światowej i z ekologicznym („zielonym”) prowadzeniem biznesu. Aby sfinansować „zielone” projekty, bada się główne narzędzia i dźwignie wspierania inwestorów prywatnych, które obejmują środki regulacji rządowych, finansowanie publiczne, pożyczki i redukcję ryzyka. Sektorowe kierunki „zielonych” inwestycji w Gruzji to przede wszystkim sektory związane z najbardziej energochłonną i zasobochłonną produkcją (zaopatrywanie w energię elektryczną i ciepło, górnictwo, transport, informatyka i telekomunikacja, infrastruktura przemysłowa) oraz najważniejsze działania stymulujące inwestycje prywatne. Preferencyjne kredyty i gwarancje kredytowe mogą być stosowane w „zielonych” projektach, w szczególności w projektach recyklingu i ponownego wykorzystania odpadów, tworzeniu i wdrażaniu technologii energooszczędnych i przyjaznych dla środowiska. Rozwój „zielonych” obligacji wymaga ram regulacyjnych, odpowiednich standardów i rządowego mechanizmu wsparcia oraz tworzenia „zielonych” banków (przy udziale państwa i instytucji rozwoju). Problem zanieczyszczenia środowiska jest jednym z najpilniejszych we współczesnym świecie, a od jego rozwiązania zależy przyszłość wszystkich krajów. W 2015 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych wyznaczyła 17 celów zrównoważonego rozwoju, z czego 7 ma na celu rozwiązywanie problemów środowiskowych, i ustaliła, że zrównoważony rozwój gospodarczy obejmuje działania społeczno-gospodarcze obecnego pokolenia bez szkody dla przyszłych pokoleń.
„zielona” gospodarka, „zielone” projekty, instrumenty finansowe, zagrożenia klimatyczne, ryzyko kredytowe przedsiębiorstw, produkty węglowe
Wpływ obecności rywala na skłonność do angażowania własnych zasobów poznawczych w sytuacji dyskontowania
Główną ramę teoretyczną niniejszej pracy stanowi teoria perspektywy autorstwa Kahnemana i Tversky’ego73. Zgodnie z jej założeniami decyzje dotyczące zasobów ekonomicznych są zależne od tego, czy skutki danej decyzji postrzegane są przez pryzmat zysków, czy też przez pryzmat strat względem punktu odniesienia, z którym decydent porównuje możliwe wyniki końcowe. W badaniu (N = 344) eksplorowany był wpływ obecności rywala, jako elementu sytuacyjnego kontekstu decyzyjnego, na skłonność do angażowania własnych zasobów poznawczych. Badanie było oparte na paradygmacie dyskontowania (ocena subiektywnej wartości (1) nagrody pewnej, ale odroczonej w czasie lub (2) dostępnej natychmiast, ale dostępnej z określonym prawdopodobieństwem). Analiza wykazała wpływ obecności rywala na skłonność do angażowania własnych zasobów. Efekt ten był moderowany zarówno przez płeć decydenta i jej interakcję z płcią rywala, jak i przez pewność wygranej wynikającą z kontekstu zadania – dyskontowanie prawdopodobieństwem vs. dyskontowanie odroczeniem.
angażowanie własnych zasobów poznawczych, obecność rywala, teoria perspektywy
Prawa autorskie (c) 2024 Uczelnia Łazarskiego https://creativecom-mons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Polityka państwa na rynku nieruchomości mieszkaniowych: efektywność i równość podatku od nieruchomości w krajach OECD
Tematyka opracowania dotyczy roli państwa na rynku nieruchomości mieszkaniowych. Omówione zostały instrumenty, jakie państwo wykorzystuje do ingerencji na rynku mieszkaniowym oraz argumenty za i przeciw tej ingerencji. Celem niniejszego artykułu jest analiza aktywności państwa na rynku aktywów mieszkaniowych w obszarze podatków od nieruchomości. Autorka podjęła próbę oceny efektywności stosowanych rozwiązań podatkowych w krajach OECD oraz przedstawiła propozycje zmian w tym obszarze, mogących zwiększyć efektywność przychodową i sprawiedliwość społeczną podatków od nieruchomości.
rynek nieruchomości mieszkaniowych, podatki od nieruchomości, równość i efektywność podatków, reforma systemu podatków od nieruchomości
Iluzja głębi wyjaśniającej z perspektywy zachowania konsumenta, biznesu i ekonomii
Artykuł bada zjawisko iluzji głębi wyjaśniającej (IOED) z perspektywy zachowania konsumenta, biznesu i ekonomii. IOED opisuje błąd poznawczy, w którym jednostki przeceniają swoje zrozumienie złożonych zjawisk, często ujawnianych, gdy wymagane są głębsze wyjaśnienia. W zakresie zachowań konsumentów IOED oddziałuje na wiedzę o produkcie, dynamikę zachowań społecznych i lojalność wobec marki, wpływając na decyzje zakupowe i strategie rynkowe. W biznesie i ekonomii objawia się nadmierną pewnością siebie, błędną oceną ryzyka i niedocenianiem wiedzy specjalistycznej, co prowadzi do podejmowania złych decyzji i potencjalnych niepowodzeń organizacyjnych. Badanie podkreśla strategie łagodzenia IOED poprzez edukację, przejrzystą komunikację i wspieranie eksploracji, oferując praktyczne implikacje dla marketerów, liderów biznesu i ekonomistów. Uznając ograniczenia postrzeganego zrozumienia i wykorzystując narzędzia, takie jak strategiczne kwestionowanie i ciągłe uczenie się, interesariusze mogą usprawnić procesy podejmowania decyzji i skutecznie dostosować się do dynamicznych środowisk. Artykuł podkreśla krytyczne znaczenie uważności i świadomych podejść w rozwiązywaniu wyzwań stawianych przez IOED we współczesnych kontekstach.
iluzja głębi wyjaśniającej, zachowanie konsumenta, biznes, ekonomia