Nowa filozofia polityczna Erica Voegelina - krótki przegląd (Myśl Ekonomiczna i Polityczna, 2013)
Artykuł pokrótce prezentuje sylwetkę i poglądy mało znanego w Polsceaustriacko-amerykańskiego filozofa politycznego Eryka Voegelina. Voegelinw radykalny sposób zakwestionował metody i praktyki stosowane w nowożytnychnaukach społecznych. Olbrzymi rozwój nauk przyrodniczych i ścisłychw okresie rewolucji naukowej doprowadził do przekonanania, że metodyużywane w tych naukach mogą być z powodzeniem stosowane w naukachspołecznych. Z czasem pogląd ten wykluczył inne metody i uznał doświaczenie,indukcyjne wnioskowanie oraz zmatematyzowaną logikę za jedynemetody dopuszczanle w naukowym badaniu. Pozytywizm uczynił z tych metodkryterium naukowości i niestosujące je dziedziny usunął poza obszar nauki.To zaś doprowadzilo do wypaczenia nauki.Według Voegelina, nauka wymaga stosowania takich metod, które odpowiadająnaturze badania (matematyka jest np.mało przydatna do analizyPaństwa Platona). Czlowiek chce wiedzieć. Rzeczywistość poznaje jednaknie jako jako zewnętrzny obserwator, ale jako uczestnik. Niektóre fragmentyrzeczywistości poznaje nie empirycznie, ale poprzez wewnetrzną swiadomośći medytację. Historia ludzkości to proces „dostrajania” się (attunement) ludzkiegopoznania do istniejącego porządku bytu. Swiadomość transcendentnegozródła bytu towarzyszy czlowiekowi od zawsze. Pierwotnie czlowiek odnajdujeodzwierciedlenie porządku bytu w kosmologicznej cywilizacji. Skok kuprawdzie (leap in being) w kierunku istniejącego ładu dokonuje się w Izraelupoprzez objawienie i dopełnia się w chrześcijaństwie. To prowadzi człowiekado porzucenia mitu na rzecz historii. Nauka ma pomagać mu w dalszymdostrajaniu się do porzadku bytu i jego transcendentnego źródła.