Emancypacja nomenklatury jako katalizator rozpadu Związku Radzieckiego (Myśl Ekonomiczna i Polityczna, 2017)
W grudniu 1991 r. rozpadł się Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.Badacze tej problematyki dokonali klasyfikacji czynników, które zadecydowałyo rozpadzie ZSRR. Można zatem wyróżnić kilka grup takich przyczyn:ideologiczne, polityczne, społeczne, ekonomiczne, nomenklaturowe czy narodowościowe.Istotą tego artykułu będzie przedstawienie emancypacji radzieckiejnomenklatury na poszczególnych etapach historii ZSRR i finału tegoprocesu – dezintegracji imperium radzieckiego. Emancypacja nomenklaturystanowiła jeden z przejawów wieloaspektowej modernizacji ZSRR i jej kolizjiz doktryną komunistyczną jako ideologią. Poszczególne próby reformowaniaZwiązku Radzieckiego, wyznaczające epoki w jego dziejach, potwierdzałycoraz wyraźniej utopijny charakter radzieckiego komunizmu w wymiarze ideologicznym.Nieudane reformy systemu komunistycznego przyczyniały siędo powstawania różnych grup interesów wewnątrz coraz liczniejszej nomenklaturyradzieckiej. Grupy te zacięcie rywalizowały o władzę i w tej sytuacjiutrzymanie nomenklaturowego konsensusu spajającego imperium radzieckiestawało się bardzo trudne. Ostatnia próba reformowania komunizmu i ZSRR– pieriestrojka – osłabiła władzę centralną na tyle, że doprowadziła do umocnieniasię nomenklaturowych partykularyzmów (branżowych i regionalnych).W wyniku tego złożonego procesu znaczna część nomenklatury radzieckiejuzyskała niezależność od centrum, a wchodząc w sojusze lub koncesjonującruchy narodowe i demokratyczne w poszczególnych republikach związkowychuzyskiwała demokratyczną legitymację i przystępowała do demontażu ZwiązkuRadzieckiego.