Nakłady na pomoc prawną w Polsce. Czy można osiągnąć więcej? (Myśl Ekonomiczna i Polityczna, 2017)
Artykuł niniejszy przedstawia szacunki kosztów funkcjonowania bieżącego,nieodpłatnego systemu poradnictwa prawno-obywatelskiego w Polsce.Ze względu na brak twardych danych zaproponowano autorskie procedurypomiaru. Wyróżniono dwie metody wyceny: quasi-rynkową oraz quasi-budżetową.Zgodnie z pierwszą publiczne koszty funkcjonowania nieformalnegosystemu pomocy prawno-obywatelskiej wyniosły w 2012 roku 540 milionówzłotych. Wielkość tę uzyskano na podstawie informacji o ogólnej liczebnościudzielonych porad oraz ich rozkładzie ze względu na stopień trudności/czasochłonności. W metodzie drugiej, w zależności od dostępności danychoraz specyfiki podmiotów udzielających porad prawno-obywatelskich, zaproponowanotrzy warianty pomiaru. Wycena łącznych kosztów według proceduryquasi-budżetowej wyniosła 514 milionów złotych. Uzyskany rezultat jestzatem bliski wielkości otrzymanej w metodzie quasi-rynkowej, co wydaje sięwzmacniać wiarygodność analizy. W świetle uzyskanych wyników stwierdzićmożna, że wysokość publicznych nakładów na funkcjonowanie niezinstytucjonalizowanegosytemu pomocy prawno-obywatelskiej jest nie niższa niż500 milionów złotych rocznie. Artykuł podejmuje również próbę szacunkukosztów wdrożenia zinstytucjonalizowanej reformy systemu pomocy prawnoobywatelskiejw Polsce. Główną przesłanką przeprowadzonych rachunkówjest spostrzeżenie, że zreformowany system nie zastąpi, ale jedynie uzupełniistniejący, nieformalny system poradnictwa. Całkowite zastąpienie systemówbyłoby bowiem nieefektywne ekonomicznie, gdyż zakładałoby likwidacjędotychczasowych mniej kosztownych rozwiązań. Kluczowym elementem analizyjest ustalenie wielkości niezaspokojonego popytu na usługi nieodpłatnegoporadnictwa, jak również przepływu beneficjentów z dotychczasowego systemudo systemu nowego, łącznie z odpływem z sektora usług komercyjnych.Adekwatne parametry przejścia zostały wydedukowane na podstawie wynikówankietowego, reprezentatywnego badania beneficjentów i usługodawcówobecnego systemu. Górny pułap szacunku kosztów wdrożenia systemu pełnej,nieograniczonej dostępności do pomocy prawno-obywatelskiej stanowi kwota180 milionów złotych.