(untitled) (Myśl Ekonomiczna i Polityczna, 2017)
W grudniu 1991 r. rozpadł się Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Badacze tej problematyki dokonali klasyfikacji czynników, które zadecydowały o rozpadzie ZSRR. Można zatem wyróżnić kilka grup takich przyczyn: ideologiczne, polityczne, społeczne, ekonomiczne, nomenklaturowe czy narodowościowe. Istotą tego artykułu będzie przedstawienie emancypacji radzieckiej nomenklatury na poszczególnych etapach historii ZSRR i finału tego procesu – dezintegracji imperium radzieckiego. Emancypacja nomenklatury stanowiła jeden z przejawów wieloaspektowej modernizacji ZSRR i jej kolizji z doktryną komunistyczną jako ideologią. Poszczególne próby reformowania Związku Radzieckiego, wyznaczające epoki w jego dziejach, potwierdzały coraz wyraźniej utopijny charakter radzieckiego komunizmu w wymiarze ideologicznym. Nieudane reformy systemu komunistycznego przyczyniały się do powstawania różnych grup interesów wewnątrz coraz liczniejszej nomenklatury radzieckiej. Grupy te zacięcie rywalizowały o władzę i w tej sytuacji utrzymanie nomenklaturowego konsensusu spajającego imperium radzieckie stawało się bardzo trudne. Ostatnia próba reformowania komunizmu i ZSRR – pieriestrojka – osłabiła władzę centralną na tyle, że doprowadziła do umocnienia się nomenklaturowych partykularyzmów (branżowych i regionalnych). W wyniku tego złożonego procesu znaczna część nomenklatury radzieckiej uzyskała niezależność od centrum, a wchodząc w sojusze lub koncesjonując ruchy narodowe i demokratyczne w poszczególnych republikach związkowych uzyskiwała demokratyczną legitymację i przystępowała do demontażu Związku Radzieckiego.