Słowa kluczowe
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł szacuje współczesny koszt kapitału obligacji reparacyjnych, kalibrując historyczne spready Pożyczki Dawesa (1924) i Pożyczki Younga (1930) do warunków rynkowych 2025 r. Postępowano dwustopniowo: (1) skorygowano historyczne premie o zmianę globalnej stopy wolnej od ryzyka, (2) uwzględniono jakość instytucji (indeks rule of law Banku Światowego) oraz obecność klauzul waloryzacyjnych. Dla dwóch hipotetycznych emisji – niemieckiej (transfer na rzecz Polski) i ukraińskiej (zabezpieczonej zamrożonymi aktywami Federacji Rosyjskiej) – uzyskano równoważne spready rzędu 107 pb i 275 pb powyżej 10‑letniej stopy EUR OIS.
Test stabilności Domara pokazuje, że emisja RFN pozostaje fiskalnie neutralna przy umiarkowanym wzroście nominalnym, natomiast emisja ukraińska wymaga pełnego nadzoru wielostronnego nad rachunkiem escrow oraz utrzymania wysokiej dynamiki PKB. Analiza potwierdza, że zabezpieczenia materialne i kontrola instytucji międzynarodowych mogą znacząco obniżyć premię za ryzyko (jak sugerują dowody historyczne, o około 30–40 punktów bazowych), a tokenizacja redukuje koszty operacyjne, lecz nie usuwa ryzyka politycznego. Rekomenduje się stworzenie unijnych ram prawnych dla obligacji reparacyjnych, kompatybilnych z MiCA, DLT Pilot Regime oraz prowadzenie dalszych (regresja panelowa lub modele DSGE z komponentem reparacyjnym).
Bibliografia
1. [Autor nieznany], The Dawes Plan, the Young Plan, German Reparations, and Inter-allied War Debts, „Office of the Historian”, https://history.state.gov/milestones/1921-1936/dawes [dostęp: 3.11.2025].
2. Afonso A., Jalles J.T., Economic Volatility and Sovereign Yields’ Determinants: a Time-Varying Approach, „Empirical Economics” 2018, nr 58, s. 427–451, https://doi.org/10.1007/s00181-018-1540-6 [dostęp: 3.11.2025].
3. Alıcı N., Confronting the Shadows: Transitional Justice and the Armenian Genocide in Turkey, [w:] The Republic of Turkey and its Unresolved Issues, P. Dinç, O.S. Hünler (red.), Springer Nature Singapore, 2025, s. 145–161, https://doi.org/10.1007/978-981-96-1583-4_9 [dostęp: 3.11.2025].
4. Beirne J., Fratzscher M., The pricing of sovereign risk and contagion during the European sovereign debt crisis, „Journal of International Money and Finance” 2013, nr 34(C), s. 60–82, https://doi.org/DOI: 10.1016/j.jimonfin.2012.11.004 [dostęp: 3.11.2025].
5. Benjamin D., Wright M., Recovery Before Redemption: A Theory of Delays in Sovereign Debt Renegotiation, „SSRN Electronic Journal” 2009, nr 1392539, s. 1–46, https://doi.org/10.2139/ssrn.1392539 [dostęp: 3.11.2025].
6. Blanchard O., Ubide Á., Now is the time for Eurobonds: A specific proposal, „Peterson Institute for International Economics” 30.05.2025, https://www.piie.com/blogs/realtime-economics/2025/now-time-eurobonds-specific-proposal [dostęp: 3.11.2025].
7. Darity W.A., Mullen A.K., From Here to Equality: Reparations for Black Americans in the Twenty-First Century, University of North Carolina Press, Chapel Hill, (North Carolina) 2020, http://www.jstor.org/stable/10.5149/9781469654997_darity [dostęp: 3.11.2025].
8. Delpla J., Weizsäcker J. von., The Blue Bond Proposal, „Bruegel” 6.05.2010, https://www.bruegel.org/policy-brief/blue-bond-proposal [dostęp: 3.11.2025].
9. Denzin N.K., The Research Act: A Theoretical Introduction to Sociological Methods, Routledge, New York 2017, https://doi.org/10.4324/9781315134543 [dostęp: 3.11.2025].
10. Destrooper T., Belgium’s “Truth Commission” on its overseas colonial legacy: An expressivist analysis of transitional justice in consolidated democracies, „Journal of Human Rights” 2023, nr 22(2), s. 158–173, https://doi.org/10.1080/14754835.2022.2042220 [dostęp: 3.11.2025].
11. de Haan I. Wiedergutmachung as a Claim to the Rehabilitation of Political Subjectivity and Social Agency, [w:] Redefining Reparations, L. De Vita, C. Goschler (red.), Routledge, 2025, s. 80–107, https://doi.org/10.4324/9781003377146-6 [dostęp: 3.11.2025].
12. Domar E.D., The „Burden of the Debt” and the National Income, „The American Economic Review” 1944, nr 34(4), s. 798–827, http://www.jstor.org/stable/1807397 [dostęp: 3.11.2025].
13. Eaton J., Gersovitz M., Debt with Potential Repudiation: Theoretical and Empirical Analysis, „Review of Economic Studies” 1981, nr 48, s. 289–309, https://doi.org/10.2307/2296886 [dostęp: 3.11.2025].
14. Eichengreen B., Golden Fetters: The Gold Standard and the Great Depression, Oxford University Press, Oxford 1992.
15. Eichengreen B., Mody A., What Explains Changing Spreads on Emerging Market Debt?, [w:] Capital Flows and the Emerging Economies: Theory, Evidence, and Controversies, National Bureau of Economic Research 2000, s. 107–134 [dostęp: 3.11.2025].
16. Eichengreen B., Portes R., After the Deluge: Default, Negotiation, and Readjustment in the Interwar Years, [w:] The international debt crisis in historical perspective, B. Eichengreen, P.H. Lindert (red.), MIT Press, Cambridge (MA) 1989, s. 12–47.
17. Eichengreen B., Sachs J., Exchange Rates and Economic Recovery in the 1930s, „The Journal of Economic History” 1985, nr 45(4), s. 925–946, http://www.jstor.org/stable/2121887 [dostęp: 3.11.2025].
18. Eichengreen B., Sachs J., Exchange Rates and Economic Recovery in the 1930s. National Bureau of Economic Research, „NBER Working Papers” 1986, nr 45, s. 925–946, https://doi.org/10.1017/S0022050700035178 [dostęp: 3.11.2025].
19. Eichengreen B., Temin P., Fetters of gold and paper, „Oxford Review of Economic Policy” 2010, nr 26(3), s. 370–384, http://www.jstor.org/stable/43664569 [dostęp: 3.11.2025].
20. European Investment Bank, EIB issues its first ever digital bond on a public blockchain 28.04.2021, https://www.eib.org/en/press/all/2021-141-european-investment-bank-eib-issues-its-first-ever-digital-bond-on-a-public-blockchain [dostęp: 3.11.2025].
21. Ferguson N., The Pity of War: Explaining World War I, Basic Books, New York 1999.
22. Ferrini v. Federal Republic of Germany, Corte Suprema di Cassazione [Supreme Court of Italy], Judgment No. 5044 of 11 March 2004, published in Rivista di diritto internazionale, vol. 87, 2004, s. 539–563.
23. Flandreau M., Flores J.H., Bonds and Brands: Foundations of Sovereign Debt Markets, 1820–1830, „The Journal of Economic History” 2009, nr 69(3), s. 646–684, https://doi.org/10.1017/S0022050709001089 [dostęp: 3.11.2025].
24. Galofre-Vila G., Mckee M., Meissner C., Stuckler D., The Economic Consequences of the 1953 London Debt Agreement, „European Review of Economic History” 2019, nr 23(1), s. 1–19, https://doi.org/10.1093/ereh/hey010 [dostęp: 3.11.2025].
25. Gelos R.G., Sahay R., Sandleris G., Sovereign borrowing by developing countries: What determines market access?, „Journal of International Economics” 2011, nr 83(2), s. 243–254. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2010.11.007 [dostęp: 3.11.2025].
26. Goschler C., The Luxembourg Agreement: the mirage of reconciliation, „Jews, Europe, The XXIst century” 22.09.2022, https://k-larevue.com/en/the-mirage-of-reconciliation/ [dostęp: 3.11.2025].
27. de Greiff P. (red.), The Handbook of Reparations. Oxford University Press, Oxford 2006. https://doi.org/10.1093/0199291926.001.0001 [dostęp: 3.11.2025].
28. Hahn H.J., Value maintenance in the Young Loan Arbitration: History and analysis, „Netherlands Yearbook of International Law” 1983, nr 14, s. 3–39, https://doi.org/10.1017/s0167676800003147 [dostęp: 3.11.2025].
29. Hallerberg M., Wolff G.B., Fiscal Institutions, Fiscal Policy and Sovereign Risk Premia in EMU, „Public Choice” 2008, nr 136(3/4), s. 379–396. http://www.jstor.org/stable/40270766 [dostęp: 3.11.2025].
30. Halverson Cross K., Arbitration as a Means of Resolving Sovereign Debt Disputes, „American Review of International Arbitration” 2006, nr 17(3), s. 335–382.
31. Hantke M.,Spoerer M., The imposed gift of Versailles: the fiscal effects of restricting the size of Germany’s armed forces, 1924–1929, „The Economic History Review” 2010, nr 63(4), s. 849–864. https://doi.org/10.1111/j.1468-0289.2009.00512.x [dostęp: 3.11.2025].
32. Hong Kong Monetary Authority, HKSAR Government’s Inaugural Tokenised Green Bond Offering 16.02.2023, https://www.hkma.gov.hk/eng/news-and-media/press-releases/2023/02/20230216-3/ [dostęp: 3.11.2025].
33. Jones and Others v. the United Kingdom, appl. nos. 34356/06 and 40528/06, judgment (Grand Chamber) of 14 January 2014, European Court of Human Rights (HUDOC).
34. International Court of Justice, Jurisdictional Immunities of the State (Germany v. Italy: Greece intervening), Judgment of 3 February 2012, I.C.J. Reports 2012, s. 99–162; https://www.icj-cij.org/en/case/143 [dostęp: 3.11.2025].
35. Kaca E., Using Frozen Russian Assets to Rebuild Ukraine: Possibilities for the EU, „Polski Instytut Spraw Międzynarodowych” 15.05.2023, https://www.pism.pl/publications/using-frozen-russian-assets-to-rebuild-ukraine-possibilities-for-the-eu [dostęp: 3.11.2025].
36. Keynes J.M., The Economic Consequences of the Peace, Harcourt, Brace and Howe, New York 1920.
37. Litra L., Ogryzko L., You break, you pay: Why the West should start confiscating frozen Russian assets now, „European council of foreign relations” 20.02.2024, https://ecfr.eu/article/you-break-you-pay-why-the-west-should-start-confiscating-frozen-russian-assets-now/ [dostęp: 3.11.2025].
38. Mitchener K.J., Weidenmier M.D., Supersanctions and sovereign debt repayment, „Journal of International Money and Finance” 2010, nr 29(1), s. 19–36, https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2008.12.011 [dostęp: 3.11.2025]
39. Obstfeld M., Rogoff K., Foundations of international macroeconomics, MIT Press, Cambridge (MA) 1996.
40. Obstfeld M., Taylor A., Global Capital Markets, Cambridge University Press, Cambridge (MA) 2005, https://EconPapers.repec.org/RePEc:cup:cbooks:9780521671798 [dostęp: 3.11.2025].
41. Obstfeld M., Taylor A.M., The Great Depression as a Watershed: International Capital Mobility over the Long Run, [w:] The Defining Moment: The Great Depression and the American Economy in the Twentieth Century, M.D. Bordo, C. Goldin, E.N. White (red.), s. 353–402, University of Chicago Press, Chicago 1998.
42. Ostiller N., Estonian parliament passes bill allowing use of frozen Russian assets for war reparations for Ukraine, „The Kyiv Independent news desk” 15.05.2024, https://kyivindependent.com/estonian-parliament-passes-bill-allowing-use-of-frozen-russian-assets-for-war-reparations-for-ukraine/ [dostęp: 3.11.2025].
43. Palmer E., Germany: Dawes and Young Plan Bonds Paid Off, „Global Legal Monitor” 2010, nr 994(7), https://www.loc.gov/item/global-legal-monitor/2010-10-28/germany-dawes-and-young-plan-bonds-paid-off/ [dostęp: 3.11.2025].
44. Payment of Various Serbian Loans Issued in France (Francja przeciwko Królestwu Serbów, Chorwatów i Słoweńców), orzeczenie Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej (PCIJ), 12 lipca 1929 r., Seria A, Nr 20.
45. Payment in Gold of Brazilian Federal Loans Contracted in France (Francja przeciwko Brazylii), orzeczenie PCIJ, 12 lipca 1929 r., Seria A, Nr 17.
46. Piech K., Making Reparations Bonds Reality. Tokenisation, Technology and a Market Ready to Act 8.05.2025, https://kpiech.substack.com/p/making-reparations-bonds-reality [dostęp: 3.11.2025].
47. Piech K., Ukraine’s Recovery or Russia’s Return? The !$!300 Billion Decision Point Macroeconomic Assessment of Five Scenarios for the Use of Russia’s Frozen Assets 7.04.2025, https://kpiech.substack.com/p/ukraines-recovery-or-russias-return [dostęp: 3.11.2025].
48. Piech K., Reparations Without Confiscation. How !$!300 Billion in Frozen Russian Assets Can Legally Rebuild Ukraine? 3.04.2025, https://kpiech.substack.com/p/reparations-without-confiscation [dostęp: 3.11.2025].
49. Piech K., The Reparations Bonds Blueprint. How to Fund Ukraine’s Recovery, Using Frozen Russian Assets 18.04.2025, https://kpiech.substack.com/p/the-reparations-bonds-blueprint [dostęp: 3.11.2025].
50. Piech K., Why Europe’s Blue Bonds Must Live On-Chain 30.06.2025, https://kpiech.substack.com/p/why-europes-blue-bonds-must-live [dostęp: 3.11.2025].
51. Pinna A., Ruttenberg W., Distributed ledger technologies in securities post-trading. Revolution or evolution?, „ECB Occasional Paper Series” 2016, nr 172, s. 1–58.
52. Rada Unii Europejskiej, Rozporządzenie Rady (UE) 2024/1469 z dnia 21 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 833/2014 dotyczące środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie, 2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32024R1469: T. Document 32024R1469 [dostęp: 3.11.2025].
53. Ritschl A., Deutschlands Krise und Konjunktur 1924–1934: Binnenkonjunktur, Auslandsverschuldung und Reparationsproblem zwischen Dawes-Plan und Transfersperre, De Gruyter Akademie Forschung, Berlin 2002, https://doi.org/10.1515/9783050079837 [dostęp: 3.11.2025].
54. Ritschl A., The German transfer problem, 1920–33: a sovereign-debt perspective, „European Review of History: Revue europeenne d’histoire” 2012, nr 19(6), s. 943–964, https://doi.org/10.1080/13507486.2012.739147 [dostęp: 3.11.2025].
55. Ritschl A., The German Transfer Problem, 1920-1933: A Sovereign Debt Perspective, „CEP Discussion Papers” 2012, nr 1155, s. 1–24.
56. Ritschl A., Reparations, Deficits, and Debt Default: The Great Depression in Germany, [w:] The Great Depression of the 1930s, N. Crafts, P. Fearon (red.), Oxford University Press, Oxford 2013, s. 110–139, https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199663187.003.0004 [dostęp: 3.11.2025].
57. Rockoff H., Bordo M., The Gold Standard as a „Good Housekeeping Seal of Approval”, „The Journal of Economic History” 1996, nr 56, s. 389–428, https://doi.org/10.1017/S0022050700016491 [dostęp: 3.11.2025].
58. Sachs J., Theoretical Issues in International Borrowing, „Princeton Studies In International Finance” 1983, nr 54, s. 1–46.
59. Schuker S.A., American ‘Reparations’ to Germany, 1919-33: Implications for the Third-World Debt Crisis, „Princeton Studies in International Finance” 1998, nr 61.
60. Tomz M., Reputation and International Cooperation: Sovereign Debt Across Three Centuries, Princeton University Press, Princeton (NJ) 2007.
61. United Nations Convention on Jurisdictional Immunities of States and Their Property, adopted 2 December 2004, United Nations, New York.
62. Véron N., The European Union should do better than confiscate Russia’s reserve money, „Bruegel”, 20.12.2023, https://www.bruegel.org/analysis/european-union-should-do-better-confiscate-russias-reserve-money [dostęp: 3.11.2025].
63. Waibel M., Sovereign Defaults before International Courts and Tribunals, Cambridge University Press, Cambridge 2011, https://doi.org/10.1017/cbo9780511974922 [dostęp: 3.11.2025].