Granica ukraińsko-rosyjska: od granicy wewnętrznej do międzypaństwowej - Hińcza, Paweł (Myśl Ekonomiczna i Polityczna, 2014)
Istnienie granic państwowych jest warunkiem dla wyznaczenia terytorium państwa, zasięgu władzy oraz zbioru ludności podlegającej jej. Ustalenie przebiegu granic jest więc bardzo ważnym elementem budowy państwowości. Niestety, w przypadku Ukrainy jest to element w dużym stopniu niezrealizowany, zwłaszcza jeśli chodzi o granicę z Rosją. Pierwsze próby suwerennego wyznaczenia wschodnich granic zakończyły się dla Ukraińców niepowodzeniem z chwilą rozpoczęcia marszu wojsk bolszewickich na Warszawę w czerwcu 1920 roku. Przez następne 70 lat granica ukraińsko-rosyjska, o długości prawie 2300 km, pozostawała wyłącznie wewnętrzną granicą administracyjną. Po 1991 roku niepodległa już Ukraina rozpoczęła żmudne starania na rzecz jej międzynarodowego uznania, czego najważniejszym elementem miały być dwustronne porozumienia z Rosją. Na przełomie wieków wschodnia granica Ukrainy uzyskała wreszcie traktatowe uznanie ze strony największego sąsiada, jednakże nadal jej status faktyczny był ułomny, m.in. na skutek braku przeprowadzonej demarkacji w terenie, niedostatku personelu, infrastruktury granicznej czy sprzętu obserwacyjnego. Problemy z zabezpieczeniem granicy ukraińsko-rosyjskiej w znacznym stopniu ułatwiły trwającą od marca 2014 roku agresję Rosji. Dla zrozumienia trudności w rozgraniczeniu obu krajów ważne jest jednak także wzięcie pod uwagę silnych związków ekonomicznych i społecznych pomiędzy społecznościami po obu stronach granicy, zamieszkującymi przez kilka poprzednich stuleci jedno państwo.